Sığır eti sınıfını kim belirler? ABD, Japonya, Avustralya ve Çin'in dört standardı aynı şeyi ölçmüyor

Tek cümleyle: sınıf sığır etinin bir özelliği değil, bir kurumun kendi cetveliyle ölçtüğü sonuçtur

Özgün yazı Tayvanlı okurlar için yazıldı ve Tayvan’daki bir Costco’nun soğutmalı reyonundan başlıyor. O reyonun önünde aynı anda üç tür etiket görebilirsiniz: ABD’nin en üst sınıfı (USDA Prime), Avustralya’nın kaç puanlık MB’si ve Japonya’nın A5’i. Yan yana dururlar ve aynı cetvelin farklı çentikleri gibi görünürler.

Değiller. Bu dört standardın ölçtüğü şeyler temelden farklıdır ve resmî kurumlar arasında hiçbir ortak çevrim tablosu yoktur. O reyonun önünde yaptığınız şey, elinizde sözlük olmadan farklı dillerde fiyat karşılaştırmaktır.

Bu yazı hangi bifteğin daha lezzetli olduğunu anlatmıyor; ondan bir önceki katmanı anlatıyor: bu sınıfları kim veriyor, neyi ölçüyorlar, neden birbirine çevrilemiyorlar ve daha da dikkat çekici bir şey: bu cetveller değiştirilebilir; cetveli değiştiren kişi tek bir sığıra dokunmadan bütün fiyat çizgisini kaydırabilir.

Sitedeki endeksleri kimin hazırladığını anlatan yazıyı (Çince) okuduysanız bunun aynı iskelet olduğunu fark edeceksiniz: endeks gökten inen tarafsız bir gerçek değildir, onu hazırlayan şirketler vardır; sınıf da öyle değildir, onu veren kurumlar vardır.

1. Dört standart, her biri ayrı bir şeyi ölçüyor

Dördü de gönüllü ya da tavsiye niteliğindedir, hiçbiri yasal zorunluluk değildir: ABD’de sınıfı ABD Tarım Bakanlığı Tarımsal Pazarlama Servisi (USDA Agricultural Marketing Service, AMS) verir, başvuruyu ve ücreti et işleme şirketi üstlenir; Japonya’da Japan Meat Grading Association (JMGA, 日本食肉格付協会) verir; Avustralya’da AUS-MEAT ve MSA olmak üzere iki sistem yan yana çalışır; Çin’de ise yetkili bakanlığı Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı (Ministry of Agriculture and Rural Affairs), sorumlu kurumu Ulusal Kesim ve İşleme Standardizasyon Teknik Komitesi (National Technical Committee on Slaughtering and Processing Standardization) olan tavsiye niteliğinde bir ulusal standarttır.

Bu tablonun asıl söylediği şu: dört cetvelin “neyi ölçtüğü” sorusunda bile hiçbir kesişimi yok. ABD sığırın yaşını kalite sınıfına katar; Japonya “bu sığırdan ne kadar et kesilebilir” sorusunu sınıf kodunun ilk harfine koyar; Avustralya’nın MSA’sı karkası doğrudan atlayıp her parçanın her pişirme yöntemiyle yendiğinde kaç yıldız alacağını tahmin eder; Çin’in 2026 yeni sürümü ise önce “bu yağsız tip mi, yağlı tip mi” diye sorar, sonra hangi sınıf ekseninin kullanılacağına karar verir. Bunları tek bir tabloya yazıp büyüklük karşılaştırmak, birimleri farklı dört cetveli karşılaştırmaktır.

2. ABD USDA: mermerleşme çarpı yaş ve yalnızca tek bir kesit

ABD iki şeyi iki bağımsız sınıf sistemine ayırır. Biri kalite sınıfıdır, yani tüketicinin gördüğü Prime, Choice, Select; diğeri 1’den 5’e verim sınıfıdır ve temizlendikten sonra ne kadar kemiksiz perakende et kesilebileceğini tahmin eder; sayı küçüldükçe verim yüksektir. İkincisi perakende tarafında neredeyse hiç görünmez; karkas ticaretinin dilidir.

Kalite sınıfı nasıl belirlenir? İki eksenin çarpımıyla:

• Fizyolojik olgunluk A’dan E’ye beş gruba ayrılır; kemikleşme derecesine ve etin renk ve dokusuna bakılır, ay olarak gerçek yaşı değil fizyolojik yaşı yansıtır.
• Mermerleşme, standart şartnamede yalnızca yedi dereceyle kullanılır; çoktan aza: slightly abundant, moderate, modest, small, slight, traces, practically devoid.

Prime eşiği en az slightly abundant’tır, Choice’ta small, Select’te slight. Burada düzeltilmesi gereken yaygın bir yanlış var: Çince içeriklerin çoğunda “Prime, abundant düzeyinde mermerleşmedir” diye yazılır. Standartta moderately abundant, abundant ve very abundant olmak üzere daha yüksek üç derece gerçekten vardır, ama bunlar yalnızca karkas değerlendirme programlarında kullanılır, sınıflandırmada kullanılmaz. Yani abundant sınıflandırma cetvelinin üzerinde hiç yer almaz.

Ayrıca anlatmaya değer bir şey daha var: sınıflandırma sırasında karkasın 12. ile 13. kaburga arasından açılması gerekir ve sınıflandırıcı yalnızca göz kası denen bu tek kasın kesitine bakar. Bir sığırın fiyat koordinatını, yaklaşık bir avuç büyüklüğündeki tek bir enine kesit belirler.

ABD Tarım Bakanlığı’nın sınıflandırmasının kolayca yanlış anlaşılan bir niteliği daha var: gönüllüdür ve et işleme şirketinin ücret ödeyerek başvurduğu bir hizmettir; zorunlu hijyen denetimiyle aynı şey değildir. Et işleme şirketi bir sığırı sınıflandırmaya göndermemeyi seçebilir. Pratikte piyasa baskısı nedeniyle besi sığırlarının büyük çoğunluğu yine de gönderilir.

3. Japonya JMGA: A et verimidir, kalite 5’tir

Bu yazıdan tek bir şey hatırlayacaksanız bu olsun: A5’teki A kalite değildir.

A, B, C verim sınıfıdır (歩留等級); bu sığırdan ne kadar et kesilebileceğini ölçer. Karar bir formüle dayanır: göz kası alanı, karın eti kalınlığı (ばらの厚さ, kaburga altındaki karın etinin kalınlığı), karkas ağırlığı ve deri altı yağ kalınlığı formüle konur ve verim referans değeri (歩留基準値) elde edilir: 72 ve üzeri A, 69 ve üzeri ama 72’nin altı B, 69’un altı C’dir. Bu formülün cevapladığı soru “bu sığır kesimhane için kârlı mı”dır; lezzetle doğrudan bir ilgisi yoktur.

1’den 5’e kadar olan ise et kalitesi sınıfıdır ve dört ölçütle belirlenir: mermerleşme (脂肪交雑), etin rengi ve parlaklığı, etin sıkılığı ve dokusu, yağın rengi ve kalitesi. Kural, dört ölçütün en düşüğünün alınmasıdır: mermerleşme ne kadar güzel olursa olsun, yağın rengi sarıya kaçtığı için 3 verilirse bütün parça 3 olur.

Peki mermerleşmenin kendisi? O, tüketicinin en az duyduğu üçüncü göstergedir: BMS (Beef Marbling Standard), No.1’den No.12’ye. Et kalitesi sınıfı 5, BMS 8’den 12’ye karşılık gelir ve tam beş basamağı kapsar.

Bunun sonuçlarını ayrı bir yazıda anlattım: A5 Wagyu’daki “A” kalite değil, et verimidir: A5 neden en lezzetli demek değil?

4. Avustralya’da iki sistem var ve bunlar aynı cetvelin kaba ve ince sürümleri değil

Çince içerikler Avustralya’nın iki sistemini neredeyse her zaman birbirine karıştırarak anlatır, ama bunlar farklı şeylerdir:

• AUS-MEAT marbling score: 0’dan 9’a, tam sayı basamaklarla; göz kası kesitindeki mermerleşmenin miktarını ölçer. Perakendede söylenen “MB kaç puan”, “Marble Score 9+” budur.
• MSA marbling score: 100’den 1190’a, 10’luk basamaklarla; mermerleşmenin hem miktarını hem dağılımını değerlendirir.

Avustralya Et ve Hayvancılık Kurumu’nun (MLA, Meat & Livestock Australia) resmî açıklaması bunu açıkça söyler: iki puan birbirinden bağımsız olarak verilir, çünkü değerlendirme ölçütleri farklıdır. Aynı ülkenin içinde bile resmî kurumlar bire bir çevrim yapmaz.

MSA’nın bütün olarak yaptığı iş ise diğer üç standartla aynı katmanda değildir. Sınıflandırıcıların topladığı ölçümlerle, bir karkastaki 39 parçanın yeme kalitesini tahmin eder; her parçaya uygun pişirme yöntemlerini ve 5 ila 50 günlük dinlendirme süresini kapsar ve tüketiciye yönelik üç kademe üretir: 3 yıldız good everyday, 4 yıldız better than everyday, 5 yıldız premium’dur. MSA Index ise bu 39 parçanın her birinin en yaygın pişirme yöntemindeki puanlarının ağırlıklı ortalamasıdır.

Başka bir deyişle diğer üç standart karkasın fiziksel özelliklerini ölçüp damak tadına dair çıkarımı alıcıya bırakır; MSA ise bu çıkarım adımını modelin içine alır ve aynı sığırın farklı parçalarının cevabının zaten farklı olduğunu kabul eder.

5. Çin: 1 Aralık 2026’dan itibaren yeni ulusal standart sığır etini iki eksene ayırıyor

“Çin’de resmî sığır eti sınıflandırması yok” sözü Çince içeriklerin çoğunda hâlâ dolaşıyor, ama artık geçerliliğini yitirdi.

• GB/T 29392-2012 ilk sürümdür.
• GB/T 29392-2022 《畜禽肉質量分級 牛肉》 (“Hayvan ve kanatlı eti kalite sınıflandırması: sığır eti”) 11 Temmuz 2022’de yayımlandı, 1 Şubat 2023’te yürürlüğe girdi ve şu an geçerli olandır.
• GB/T 29392-2026 25 Mayıs 2026’da yayımlandı ve 1 Aralık 2026’da yürürlüğe giriyor.

Üç sürümün üçü de GB/T’dir, yani tavsiye niteliğindeki ulusal standarttır, zorunlu değildir. Bu yüzden daha doğru ifade şudur: Çin’in resmî bir sınıflandırması çoktandır var, ama zorlayıcı gücü yok ve tüketici tarafında neredeyse hiç görülmüyor.

Yeni sürümde en dikkat çekici olan tasarımın kendisidir. Kamuoyuna açılan görüş taslağına göre sığır eti önce iki türe ayrılır ve her tür kendi sınıf ekseninde ilerler: yağsız tip (瘦肉型; longissimus dorsi kesitinde gözle görülür kas içi yağ yok) S1’den S4’e, yağlı tip (脂肪型; gözle görülür kas içi yağ var) F1’den F4’e ayrılır; ikisine de uymayanlar sınıf dışı olarak kaydedilir. Sınıflandırma ilkesi değerin en üst düzeye çıkarılmasıdır ve hangi eksenin izleneceğini üreticinin kendisi seçer.

Bu tasarım gelişigüzel çizilmedi. Çin’in ana üretim bölgelerinde çok sayıda yağsız tip yerli sarı sığır vardır; ABD ya da Japonya’nınki gibi tek bir mermerleşme ekseni kopyalansaydı ülkedeki sığır etinin çoğu sonsuza dek alt basamaklarda kalırdı. Çift eksen, “yağsız etin de sınıfı olabilir” demenin bir yoludur ve ülkenin kendi sektör yapısını doğrudan cetvelin içine yazar.

Yeni sürümde tüketicinin en çok hissedeceği bir şart daha var: ambalajda kalite sınıfı belirtilmeli, satış noktaları sınıf işaretini mağazada görünür bir yerde göstermeli, e-ticaret de ürün ayrıntı sayfasında göstermelidir. Tavsiye niteliğindeki bir standardın yasal zorlayıcılığı yoktur, ama zincir mağazalar ve e-ticaret platformları onu satın alma şartnamelerine yazdığı anda fiilî bir giriş biletine dönüşür.

Önce bir sınırı netleştireyim: yukarıdaki S1–S4 ve F1–F4’e dair teknik ayrıntılar 2025 kamuoyu görüşü taslağından alınmıştır; resmî yayımlanan sürümün tam metnine henüz ulaşamadım. Sürüm numarası, yayım tarihi ve yürürlük tarihi ise Çin Ulusal Standart Bilgi Kamu Hizmet Platformu’ndaki resmî kayıtlardan alınmıştır. Aralık’ta yürürlüğe girdikten sonra bu bölümü yeniden kontrol edeceğim.

6. Neden resmî bir çevrim tablosu yok ve gelecekte de olmayacak

Piyasada en yaygın dolaşan içeriklerden biri “ülkelere göre sığır eti sınıfı karşılık tablosu”dur; A5’i Prime’a, MB9’u A5’e denk tutar. Bu tür tabloların sorunu tahminlerinin doğru olup olmaması değil, var olmayan bir şeyi varsaymalarıdır: bu standartlar arasında bir karşılık ilişkisi olduğunu.

Yoktur. Doğrulayabildiğimiz kadarıyla ABD Tarım Bakanlığı, Japan Meat Grading Association, Avustralya’daki AUS-MEAT ile MSA ve Çin’deki standart yetkilileri hiçbir ülkeler arası karşılık ya da çevrim yayımlamamıştır.

Nedeni yapmaya üşenmeleri değil, yapılamamasıdır. USDA’nın Choice’u bir olgunluk koşulu, JMGA’nın A’sı bir et verimi koşulu içerir; ikisi de saf bir mermerleşme ekseni değildir, aynı çizgiye yansıtılamaz. Bu, “boy” ile “vücut yağ oranını” aynı sayı doğrusuna çizip büyüklük karşılaştırmak gibidir.

Bu yüzden perakendedeki “ABD’nin Choice sınıfına denk” gibi ifadeler bir benzetmedir, sertifika değil. Tüketiciye bir referans noktası verir; bu, perakendenin iletişim becerisidir, standart tarafının onayı değildir. Bu ikisini ayırt etmek, bu yazının en işe yarar tarafıdır.

7. Bu cetveller değiştirildi: üç örnek

Bu konuyu yazmaya değer bulmamın asıl nedeni bu.

İlk örnek ABD’den. Kasım 1987’de USDA, U.S. Good sınıfının adını U.S. Select olarak değiştirdi. Standardın özgün metni bunu çok açık yazar: bu değişiklik o sınıfın hiçbir şartını değiştirmedi, yalnızca sınıfın adını değiştirdi. Neden değiştirildi? Çünkü Good kelimesi perakende tarafında satmıyordu; sektörün Choice’tan daha yağsız bu eti satmak için kulağa düzgün gelen bir kelimeye ihtiyacı vardı. Aynı et 1986’da Good, 1988’de Select diye anıldı; etin kendisinde tek bir molekül bile değişmedi.

Üstelik bu tek seferlik değildi. Aralık 1950’de eski Prime ile Choice birleştirilip Prime adını aldı, eski Good’un adı da Choice oldu; bugün aldığınız Choice, 1949’daki Choice değildir. 1975’te duyurulan değişiklik ise vücut yapısını (conformation) lezzetle ilgisiz olduğu gerekçesiyle kalite etkenlerinden çıkardı (bu değişiklik bir dava nedeniyle ancak Şubat 1976’da yürürlüğe girdi).

İkinci örnek Güney Kore’den. Aralık 2019’da Güney Kore, 1++ sınıfının kas içi yağ derecesi eşiğini No.8–9’dan No.7–9’a gevşetti; aynı anda dört ölçütün en düşüğünün alınması kuralını getirdi ve perakendeden numaranın etikette gösterilmesini istedi. Eşiğin gevşetilme gerekçesi, eski sistemin üreticileri aşırı besiye yöneltmesiydi; yani standardın kendisi bir sektör politikası aracı olarak kullanılıyordu.

Üçüncü örnek yukarıda anlatılan Çin’in 2026 sürümüdür: mermerleşme ekseni kopyalanmadı, çift eksene geçildi.

Üç olay aynı cümleye işaret ediyor: sınıfların adı, eşiği ve ekseni, hepsi değiştirilebilen politika değişkenleridir. O kalemi kim tutuyorsa, tek bir sığıra dokunmadan bütün fiyat çizgisini kaydırabilir. “Standardı kim koyuyor” sorusunun “hangi sınıf daha lezzetli” sorusundan çok daha önemli olmasının nedeni de budur.

8. Tayvan bu konuda nerede duruyor

Özgün yazı Tayvanlı okurlar için yazıldı; bu bölüm Tayvan pazarını örnek alıyor.

Tayvan’ın kendi sığır eti sınıflandırma sistemi yoktur. Doğrulayabildiğimiz kadarıyla Tayvan Tarım Bakanlığı yerli sığır eti için bir sınıflandırma standardı kurmamıştır; CAS bir hijyen ve kalite etiketidir, sınıflandırma cetveli değildir. Tayvan’ın ithal sığır etinde denetlediği şey zorunlu menşe etiketi ve sınır kontrolüdür; yani güvenlik ve menşe denetlenir, sınıf değil.

Bu yüzden Tayvan’daki rafların çok özel bir niteliği vardır: üzerindeki her sınıf başkasının cetvelidir. Tayvan saf bir standart alıcısıdır ve birbiriyle uyumsuz dört standardı aynı anda kabul eder.

Bu mutlaka kötü bir şey değildir; Tayvan sığır etinde neredeyse tamamen ithalata dayanır ve kendi sınıflandırmasını kuracak bir sektör tabanı yoktur. Ama şu anlama geldiği kesindir: bu ürün grubunda fiyatlamanın koordinat sistemi Tayvan’ın elinde değildir.

9. Sahada sorabileceğiniz üç soru

Bir dahaki sefere herhangi bir “sınıf” iddiası gördüğünüzde, ister sığır eti ister pırlanta ister başka bir şey olsun, şu üç soruyu sırayla sorun:

1. Bu sınıfı kim verdi? Bir devlet kurumu mu, bir sektör birliği mi, yoksa satıcının kendisi mi? Satıcının kendi basamaklarını koyması sahtecilik değildir, ama yalnızca kendi dükkânında anlam taşır.
2. Hangi boyutu ölçüyor? Mermerleşme mi, et verimi mi, vücut yapısı mı, yoksa yeme kalitesi tahmini mi? Boyutu karıştırırsanız “et verimi yüksek”i “lezzetli” diye okursunuz.
3. Başka standartlarla karşılık ilişkisi resmî olarak mı tanınmış, yoksa bir benzetme mi? Somut bir rakam (BMS kaç numara, Marble Score kaç puan) verebilen cevap gerçektir; “Japon standardına denk” diyen cevap bir benzetmedir.

Üçüncü soru özellikle işe yarar. Şanghay’da bir hotpot restoranında menünün sığır etini L2 ve L3 diye ayırdığını gördüm; restoran bunun ABD ve Japon standartlarına denk olduğunu söylüyordu. Araştırınca bunun şirketin kendi koyduğu bir mermerleşme sınıflandırması olduğu, kamuya açık nicel bir tanımının bulunmadığı ve hiçbir resmî karşılığı olmadığı ortaya çıktı. Şanghay’daki resmî kurumların gerçekten katıldığı şey ise şirketin ayrıca sahip olduğu 「無抗鮮牛肉」 (“antibiyotiksiz taze sığır eti”) standardıydı; ana ekseni güvenlik ve antibiyotiksizliktir, mermerleşme sınıfıyla ilgisi yoktur. İki şey bir arada anlatılınca kulağa “resmî onaylı yüksek sınıf” gibi geliyor.

Ayrı ayrı bakınca, bir şirketin kendine yeni bir koordinat sistemi çizmesi (mermerleşme ekseninde Wagyu ile yarışmak yerine güvenlik, antibiyotiksizlik ve tazelikte yarışmak) aslında çok zarif bir ticari hamledir. Tek sorunu, tanıtım yaparken kendi cetvelini başkasının cetveliymiş gibi anlatmasıdır. Bu örnek ayrıca incelenmeyi hak ediyor; onu ayrı bir yazı olarak yazdım: Şirket kendi standardını koyduğunda (Çince).

Bu serinin diğer beş yazısı

Bu yazı genel bakıştır; her standardın ayrıntıları ayrı bir yazıda anlatıldı:

• ABD sığır eti sınıflandırması nasıl yapılır? USDA Prime, Choice ve Select eşikleri ile kimsenin bakmadığı verim sınıfı formülü
• A5 Wagyu’daki “A” kalite değil, et verimidir: A5 neden en lezzetli demek değil?
• Avustralya sığır eti sınıflandırması: MB puanı ve MSA yıldızları iki ayrı sistemdir; biri mermerleşmeyi ölçer, diğeri yediğinizde ne kadar beğeneceğinizi tahmin eder
• Çin’in yeni sığır eti sınıflandırma standardı Aralık 2026’da yürürlükte: yağsız tip S1–S4, yağlı tip F1–F4; mermerleşme eksenini neden kopyalamadı?
• Resmî sınıflandırma henüz rafa inmediğinde şirket kendi standardını koyar: 上海左庭右院 (Shanghai Zuoting Youyuan) ve L2’den L5’e sınıfları (Çince)

Sonuncusu bu serideki ulusal standartları anlatmayan tek yazıdır; ürün grubunuz için kimse cetvel çizmediğinde şirketin kendisi sahaya inerse ne olduğunu anlatır.

Kaynaklar

• USDA AMS, “United States Standards for Grades of Carcass Beef” (18 Aralık 2017’de yürürlüğe giren sürüm) ve Carcass Beef Grades and Standards sayfası
• USDA AMS, “National Steer & Heifer Estimated Grading Percent Report”
• Japan Meat Grading Association (日本食肉格付協会), 《牛枝肉取引規格》 (sığır karkası işlem standartları)
• Avustralya Et ve Hayvancılık Kurumu (MLA), Solutions to Feedback içindeki marbling ve MSA Index açıklamaları; MSA Tips & Tools
• Çin Ulusal Standart Bilgi Kamu Hizmet Platformu’nda GB/T 29392’nin sürüm kayıtları; GB/T 29392 kamuoyu görüşü taslağı
• Kore Cumhuriyeti politika brifingi (korea.kr): 2019 hayvansal ürün sınıf belirleme değişikliğine ilişkin açıklama
• Avrupa Birliği Regulation (EU) No 1308/2013 Ek IV ve Commission Delegated Regulation (EU) 2017/1182

Bu yazının anahtar kelimeleri: sığır eti sınıflandırması, USDA Prime, A5 Wagyu, BMS, Marble Score, MSA, GB/T 29392, standart belirleme

Sık sorulan sorular

A5, Prime ve MB9: hangisi en yüksek sınıf?

Bu sorunun cevabı yok, çünkü üçü aynı cetvel üzerinde değil. Japon A5’inde A et verimini ölçer, 5 ise dört et kalitesi ölçütünün en düşüğünün sonucudur; ABD’nin Prime’ı mermerleşme ile fizyolojik olgunluğun birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir; Avustralya’nın MB9’u ise AUS-MEAT’in mermerleşme miktarı puanıdır. ABD Tarım Bakanlığı, Japan Meat Grading Association (日本食肉格付協会) ve Avustralya’daki AUS-MEAT ile MSA hiçbir ülkeler arası karşılık tablosu yayımlamamıştır; piyasada dolaşan karşılık tabloları resmî olmayan benzetmelerdir.

Ülkeler neden ortak tek bir sığır eti sınıflandırması yapmıyor?

Çünkü her standart kendi sektör yapısı için tasarlanmıştır. ABD fizyolojik olgunluğu kalite sınıfına katar, Japonya et verimini sınıf kodunun ilk harfine koyar, Avustralya’nın MSA’sı her parçanın yeme kalitesini doğrudan tahmin eder, Çin’in 2026 yeni ulusal standardı ise sığır etini yağsız tip ve yağlı tip olarak iki sınıf eksenine ayırır; çünkü ana üretim bölgelerinde çok sayıda yağsız tip yerli sarı sığır vardır ve tek bir mermerleşme ekseni kopyalansaydı ülkedeki sığır etinin çoğu sonsuza dek alt basamaklarda kalırdı. Cetvelin nasıl çizildiği, kimin ne satmak, kimin neyi korumak istediğini yansıtır.

Çin’in resmî bir sığır eti sınıflandırma standardı gerçekten var mı?

Var ve yeni de değil. GB/T 29392 ilk kez 2012’de yayımlandı (o zamanki adı 《普通肉牛上腦、眼肉、外脊、里脊等級劃分》, yani ‘sıradan besi sığırlarında üst kaburga, antrikot, kontrfile ve bonfile sınıflandırması’ idi; adı ancak 2022 sürümünde 《畜禽肉質量分級 牛肉》, yani ‘Hayvan ve kanatlı eti kalite sınıflandırması: sığır eti’ oldu). 2022 sürümü (2022-07-11 yayım, 2023-02-01 yürürlük) şu an geçerli olandır; 2026 sürümü 2026-05-25’te yayımlandı ve 2026-12-01’de yürürlüğe giriyor. Üç sürümün üçü de GB/T’dir, yani tavsiye niteliğindeki ulusal standarttır, zorlayıcı gücü yoktur ve tüketici tarafında şu an neredeyse hiç görülmez. Doğru ifade ‘standart yok’ değil, ’standart var ama henüz rafa inmedi’dir.

Bir restoran sığır etinin ‘ABD ve Japon standartlarına denk’ olduğunu söylüyorsa buna güvenilir mi?

Bu bir benzetmedir, sertifika değil. Tek bir soru sorabilirsiniz: denk tutulan hangi mermerleşme puanı, BMS kaç numara ya da Marble Score kaç puan? Somut bir rakam verebilen cevap gerçektir. Şirketin kendi sınıflarını koyması tek başına sahtecilik değildir; resmî sınıflandırmanın henüz tüketiciye inmediği bir pazarda kendi basamaklarını kurmak makul bir ticari hamledir. Ama şirketin kendi koyduğu cetvel yalnızca kendi dükkânında anlam taşır, hiçbir ülkenin resmî sınıfına kendiliğinden eşit olmaz.

Tayvan’ın kendi sığır eti sınıflandırması var mı?

Doğrulayabildiğimiz kadarıyla yok. Tayvan Tarım Bakanlığı yerli sığır eti için bir sınıflandırma sistemi kurmamıştır; CAS bir hijyen ve kalite etiketidir, sınıflandırma cetveli değildir. Tayvan’ın ithal sığır etinde denetlediği şey zorunlu menşe etiketi ve sınır kontrolüdür; yani güvenlik ve menşe denetlenir, sınıf değil. Dolayısıyla Tayvan rafındaki her sınıf başkasının cetvelidir ve birbiriyle uyumsuz dört standart aynı anda yan yana durur.