Chỉ số SPF, PA trên kem chống nắng là gì? Quy định ghi nhãn ở Việt Nam và so sánh Nhật, Hàn, EU, Mỹ, Úc

Nói ngắn gọn: chỉ số SPF trên chai kem chống nắng cho biết khả năng chống tia UVB, loại tia làm da đỏ, cháy nắng. Còn PA, vòng tròn UVA hay dòng chữ Broad Spectrum cho biết sản phẩm có chống cả tia UVA, loại tia làm da sạm, hay không. SPF gần như cả thế giới đo cùng một cách, nên SPF 50 ở đâu cũng có nghĩa gần giống nhau. UVA thì khác: mỗi nơi ghi một kiểu, giống như cùng một bài thi nhưng mỗi nước phát một mẫu bảng điểm khác nhau.

Ở Việt Nam, kem chống nắng là mỹ phẩm và nhãn phải theo hướng dẫn của ASEAN. Trên kệ, bạn có thể thấy SPF đi kèm PA+ đến PA++++ (cách ghi của Nhật, Hàn), hoặc Broad Spectrum (cách ghi của Mỹ, Úc). Quy định ASEAN không đặt ký hiệu UVA riêng, nhưng có ba điểm rõ: SPF dưới 6 không được công bố chống nắng, trên 50 có thể ghi SPF 50+, và không được hứa bảo vệ 100% hay cả ngày không cần bôi lại.

Tóm lại bằng một câu: Mỹ là nơi duy nhất không giới hạn SPF, nên chỉ trên kệ hàng Mỹ mới thấy SPF 70, 100; những nơi khác cao nhất là 50+. Bài này chỉ tổng hợp quy định ghi nhãn chính thức, không so sánh sản phẩm và không phải lời khuyên về da liễu hay y tế.

Quy định ghi nhãn kem chống nắng ở Việt Nam

Cơ quan quản lý mỹ phẩm là Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế). Văn bản chính là Thông tư 06/2011/TT-BYT ngày 25/01/2011 quy định về quản lý mỹ phẩm, ban hành để thực hiện Hiệp định hòa hợp trong quản lý mỹ phẩm ASEAN. Thông tư này không có điều riêng cho kem chống nắng, mà dẫn sang quy định của ASEAN. Những điều liên quan:

• Điều 3: mỹ phẩm chỉ được lưu thông khi đã có số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm, và việc công bố tính năng phải đáp ứng hướng dẫn của ASEAN về công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm (Phụ lục số 03-MP).
• Điều 18: nhãn sản phẩm mỹ phẩm phải phù hợp với yêu cầu ghi nhãn mỹ phẩm của ASEAN; các cảnh báo bắt buộc trong phụ lục của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN phải thể hiện trên nhãn.
• Điều 19: nội dung bắt buộc ghi bằng tiếng Anh hoặc tiếng Việt, riêng hướng dẫn sử dụng, tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường, và lưu ý an toàn phải ghi bằng tiếng Việt.
• Điều 50: mọi quyết định về quản lý mỹ phẩm được Hội đồng mỹ phẩm ASEAN thông qua được áp dụng tại Việt Nam.

Nói cách khác, muốn biết kem chống nắng ở Việt Nam được ghi SPF thế nào, phải xem hướng dẫn ghi nhãn kem chống nắng của ASEAN.

Hướng dẫn ASEAN về ghi nhãn kem chống nắng

ASEAN Sunscreen Labeling Guideline bản sửa đổi lần 1 (29/4/2015) áp dụng cho sản phẩm có chức năng chính là chống tia UV, không áp dụng cho kem dưỡng ẩm hay kem làm trắng chỉ có tính năng chống nắng phụ. Hướng dẫn nêu kem chống nắng nên chống cả UVB lẫn UVA, và đặt các quy tắc sau:

Như vậy, khung ASEAN chủ yếu chặn hai đầu: dưới 6 không được gọi là chống nắng, trên 50 thì gom lại thành 50+, và không hứa hẹn kiểu “chống 100%” hay “cả ngày”. Hướng dẫn không quy định ký hiệu UVA riêng (không có thang PA hay vòng tròn), và chúng tôi không tìm thấy quy định riêng của Việt Nam về cách ghi chống nước.

Hướng dẫn còn liệt kê các câu cảnh báo khuyến nghị mạnh, doanh nghiệp tự chọn theo sản phẩm, ví dụ “The use of sunscreens is one way to reduce the dangers from sun exposure” (dùng kem chống nắng chỉ là một cách giảm nguy hại do ánh nắng).

Một cơ sở dữ liệu pháp lý mỹ phẩm của khu vực tư nhân ghi nhận hướng dẫn này đã được sửa đổi tại cuộc họp lần thứ 42 của Ủy ban Khoa học Mỹ phẩm ASEAN, có hiệu lực từ 18/11/2025. Chúng tôi chưa mở được toàn văn bản mới, nên tính đến tháng 10/2026 bài này vẫn dẫn theo bản năm 2015.

Năm 2025: Bộ Y tế rà soát chỉ số SPF trên toàn quốc

Theo Luật sư Việt Nam (21/5/2025), Cục Quản lý Dược yêu cầu rà soát các phiếu công bố mỹ phẩm có tính năng chống nắng. Những yêu cầu chính:

• Nhãn ghi tính năng chống nắng và chỉ số SPF phải chính xác, thống nhất với phiếu công bố và tuân thủ hướng dẫn ghi nhãn của ASEAN.
• Doanh nghiệp rà soát Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF), gồm phương pháp và kết quả xác định chỉ số SPF.
• Các trung tâm kiểm nghiệm tăng cường lấy mẫu kem chống nắng để kiểm tra chỉ số SPF.

Sau đợt rà soát, Cục đã có trường hợp tạm ngừng lưu hành trên toàn quốc. Theo Tuổi Trẻ (20/9/2025), một sản phẩm ghi SPF 50+ trên nhãn nhưng mẫu kiểm nghiệm chỉ đạt SPF 8,9 đến 10,0. Ở Việt Nam, con số SPF trên nhãn vì thế không chỉ là chữ in: nó phải khớp với phiếu công bố và có kết quả thử nghiệm đi kèm.

SPF và UVA là gì

SPF (Sun Protection Factor, chỉ số chống nắng) được đo như sau: chia vùng da lưng của người tình nguyện thành hai phần, một phần bôi kem, một phần không, rồi chiếu tia UV tăng dần. Hôm sau xem liều nào vừa làm da ửng đỏ. Phần có bôi kem cần lượng tia gấp bao nhiêu lần mới đỏ thì SPF là bấy nhiêu. Đây là tiêu chuẩn quốc tế ISO 24444:2019.

Vì đo theo “da có đỏ hay không”, SPF chủ yếu phản ánh khả năng chống UVB. Cách đo này có nhược điểm: cùng một tuýp kem, các phòng thí nghiệm khác nhau có thể đo ra số khác nhau, SPF càng cao càng lệch nhiều. Vì vậy tháng 12/2024, ISO ra thêm hai phương pháp mới: ISO 23675 không dùng người thật, và ISO 23698 kết hợp người thật với máy đo. Khi nào các nước chuyển sang dùng thì chưa có kết luận.

UVA cũng có hai cách đo quốc tế: ISO 24442:2022 đo phản ứng sạm da trên người; ISO 24443:2021 dùng máy đo xem kem chặn được dải sóng rộng đến đâu, con số này gọi là bước sóng tới hạn (critical wavelength). Các nước khác nhau ở chỗ chọn cách nào và đặt ngưỡng đạt ở đâu.

So sánh cách ghi UVA: dấu cộng, vòng tròn hay một dòng chữ

Tóm lại: Nhật và Hàn dùng dấu cộng để chia cấp, càng nhiều dấu cộng càng chống tốt; EU chỉ vạch một ngưỡng đạt, qua thì được in vòng tròn; Mỹ và Úc dùng dòng chữ Broad Spectrum (phổ rộng) để báo đã qua bài thử UVA. Hàng bán ở Việt Nam có thể mang cách ghi của nơi sản xuất.

Nhật Bản, Hàn Quốc: càng nhiều dấu cộng, càng chống UVA tốt

Dấu cộng của PA là cách quy đổi hệ số bảo vệ UVA thành cấp. Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc thông báo ngày 8/9/2016 chuyển sang bốn cấp, áp dụng từ tháng 12 cùng năm; ở Nhật, Hiệp hội Công nghiệp Mỹ phẩm Nhật Bản thêm cấp PA++++ từ tháng 1/2013 (xem bài tổng quan trên tạp chí của Hội Kỹ thuật viên Mỹ phẩm Nhật Bản). Hai nước quy đổi giống nhau:

• PA+: hệ số bảo vệ UVA từ 2 đến dưới 4.
• PA++: từ 4 đến dưới 8.
• PA+++: từ 8 đến dưới 16.
• PA++++: từ 16 trở lên.

Cần lưu ý, PA của Nhật không phải luật của nhà nước mà là quy tắc do hiệp hội ngành tự đặt, chỉ là gần như ai cũng làm theo.

EU: UVA phải đạt ít nhất một phần ba SPF mới được in vòng tròn

EU dựa trên Khuyến nghị 2006/647/EC năm 2006, với ba ngưỡng đạt:

• SPF ít nhất là 6.
• Hệ số bảo vệ UVA ít nhất bằng một phần ba SPF ghi trên nhãn.
• Bước sóng tới hạn ít nhất 370 nm.

Đạt cả ba thì được in vòng tròn UVA do Cosmetics Europe thiết kế (xem trang về sản phẩm chống nắng của Ủy ban châu Âu). Ví dụ: sản phẩm ghi SPF 50 cần hệ số UVA khoảng 17 trở lên. Văn bản này về mặt pháp lý chỉ là khuyến nghị, nhưng EU luôn dùng nó làm chuẩn tối thiểu.

Mỹ, Úc: Broad Spectrum là chữ phải thi đỗ mới được ghi

Ở Mỹ, Broad Spectrum không phải lời quảng cáo. Theo 21 CFR 201.327, bước sóng tới hạn phải từ 370 nm trở lên mới được tính là phổ rộng; sản phẩm không đạt, hoặc có SPF dưới 15, phải in thêm cảnh báo rằng sản phẩm chỉ được chứng minh giúp ngừa cháy nắng.

Ở Úc, broad spectrum theo tiêu chuẩn AS/NZS 2604:2021, phương pháp thử dẫn chiếu ISO 24443:2021.

So sánh SPF tối đa và cách ghi chống nước

Trừ Mỹ, các nơi đều chặn con số trên nhãn ở 50+, nhưng ngưỡng để được ghi 50+ không giống nhau: EU và Úc đòi đo được từ 60, Hàn Quốc tính từ 50, còn hướng dẫn ASEAN ghi “trên 50”. Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc giải thích thẳng: SPF từ 50 trở lên chặn thêm không nhiều, ghi số quá lớn dễ khiến người dùng tưởng được che chắn hoàn toàn. Cách ghi chống nước là chỗ khác nhau nhiều nhất: có nơi dùng sao, có nơi dùng giờ, có nơi dùng phút.

Nhật Bản: chống nước xem số sao

Từ tháng 12/2022, Hiệp hội Công nghiệp Mỹ phẩm Nhật Bản áp dụng nhãn “UV耐水性” (khả năng chịu nước), thử theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 18861: ngâm trong nước ấm 30°C chảy liên tục, sau 40 phút SPF vẫn giữ được thì ghi ★, sau 80 phút thì ghi ★★. Đến 30/11/2024 là giai đoạn chuyển tiếp, bao bì cũ có thể chưa có nhãn này. Phần này dựa trên bài của WWD JAPAN.

Hàn Quốc: SPF từ 50 trở lên ghi 50+, chống nước chia hai mức

Theo Quy định thẩm định mỹ phẩm chức năng của Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc, SPF từ 50 trở lên ghi là SPF50+; dưới mức đó ghi một số nguyên không cao hơn giá trị đo trung bình và thấp hơn tối đa 20%. Chống nước chia hai mức, theo giải thích của Bộ tháng 5/2024:

• 내수성 (chịu nước): ngâm nước rồi để khô tự nhiên lặp lại khoảng 1 giờ, SPF vẫn giữ được từ 50% trở lên.
• 지속내수성 (chịu nước lâu): cùng bài thử kéo dài khoảng 2 giờ, SPF vẫn giữ được từ 50% trở lên.

EU: SPF chỉ được ghi tám con số

Khuyến nghị 2006/647/EC chỉ cho ghi tám mức SPF dưới đây, kèm theo mức bảo vệ:

• Bảo vệ thấp: SPF 6, 10.
• Bảo vệ trung bình: SPF 15, 20, 25.
• Bảo vệ cao: SPF 30, 50.
• Bảo vệ rất cao: SPF 50+ (đo được từ 60 trở lên).

Khuyến nghị cũng không cho dùng những từ như “sunblock”, “total protection” gợi ý chặn 100%, và không cho công bố kiểu hiệu quả cả ngày, không cần bôi lại.

Mỹ: không giới hạn SPF, chống nước chỉ được ghi 40 hoặc 80 phút

Quy định hiện hành của Mỹ không đặt trần SPF, nên chỉ ở Mỹ mới thấy SPF 70, 100. Chống nước chỉ được ghi “Water Resistant (40 minutes)” hoặc “Water Resistant (80 minutes)”; waterproof, sweatproof, sunblock đều bị xem là phóng đại và không được ghi. Trang thông tin cho người tiêu dùng của FDA nói thẳng: không có kem chống nắng nào gọi là waterproof.

Năm 2021, FDA đề xuất giới hạn mức ghi cao nhất ở SPF 60+. Theo trang hỏi đáp về quy định kem chống nắng của FDA (cập nhật 10/9/2026), phần này đến nay vẫn chưa chốt.

Úc: muốn ghi 50+ phải đo được 60, chống nước tối đa 4 giờ

Theo AS/NZS 2604:2021 (tóm tắt trong tài liệu lấy ý kiến của TGA tháng 3/2026), SPF chia bốn mức: 4 đến 14 thấp, 15 đến 29 trung bình, 30 đến 59 cao, đo được từ 60 trở lên mới được ghi 50+ (rất cao). Chống nước được ghi thời gian giữ hiệu quả, tối đa 4 giờ, thử trong nước theo ISO 16217:2020. Tiêu chuẩn này áp dụng cho sản phẩm mới từ 1/7/2024; sản phẩm đã đăng ký trước đó có thời gian chuyển tiếp đến 30/6/2029.

Chỉ số UV không phải là SPF

Chỉ số UV trong bản tin thời tiết cho biết “hôm nay tia UV ngoài trời mạnh cỡ nào”; còn SPF, PA cho biết “chai kem này thể hiện ra sao trong phòng thí nghiệm”. Một cái đo môi trường, một cái đo sản phẩm, không quy đổi qua lại được. Chỉ số UV do Tổ chức Y tế Thế giới cùng ba tổ chức quốc tế khác xây dựng; trang giải thích của WHO chia thành ba khoảng 0–2, 3–7 và từ 8 trở lên, và khuyến nghị có biện pháp bảo vệ từ mức 3.

Từ khóa: chỉ số SPF là gì, PA là gì, PA++++, SPF 50+, kem chống nắng, ghi nhãn kem chống nắng, Thông tư 06/2011/TT-BYT, Cục Quản lý Dược, ASEAN Sunscreen Labeling Guideline, chống nước, Water Resistant, Broad Spectrum, UVA UVB, 2006/647/EC, 21 CFR 201.327, AS/NZS 2604, chỉ số UV

Câu hỏi thường gặp

SPF và PA khác nhau thế nào?

SPF đo khả năng chống tia UVB, loại tia làm da đỏ và cháy nắng. Con số này lấy từ thử nghiệm trên người: bôi kem rồi thì cần lượng tia gấp bao nhiêu lần da mới đỏ. PA đo khả năng chống tia UVA, loại tia làm da sạm, chia cấp bằng dấu cộng, càng nhiều dấu cộng càng chống tốt. PA là cách ghi của Nhật Bản và Hàn Quốc; EU, Mỹ và Úc có ký hiệu riêng.

Ở Việt Nam, kem chống nắng được ghi SPF cao nhất là bao nhiêu?

Việt Nam áp dụng hướng dẫn ghi nhãn của ASEAN. Bản sửa đổi năm 2015 ghi: nếu SPF trên 50 thì có thể ghi SPF 50+, và nếu SPF dưới 6 thì không được công bố tính năng chống tia UV. Hướng dẫn cũng khuyến nghị chia bốn mức: thấp, trung bình, cao và rất cao (từ 50 trở lên).

PA++++ nghĩa là gì?

PA++++ là cấp cao nhất của thang PA, tương ứng hệ số bảo vệ UVA từ 16 trở lên. Hàn Quốc dùng thang bốn cấp từ năm 2016, Nhật Bản thêm cấp PA++++ từ tháng 1/2013.

Kem chống nắng có được ghi chống nước (waterproof) không?

Tùy nơi. Hướng dẫn ASEAN năm 2015 cấm công bố waterproof và sweatproof ở Malaysia và Thái Lan; chúng tôi không tìm thấy quy định riêng của Việt Nam về cách ghi chống nước. Mỹ chỉ cho ghi Water Resistant 40 hoặc 80 phút; Nhật ghi UV耐水性 ★ hoặc ★★; Hàn chia hai mức khoảng 1 giờ và 2 giờ; Úc ghi tối đa 4 giờ.

Vì sao kem chống nắng của Mỹ có SPF 70 hay 100?

Vì quy định hiện hành của Mỹ không đặt giới hạn SPF. Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và Úc đều lấy 50+ làm mức cao nhất trên nhãn. Năm 2021, FDA Mỹ đề xuất giới hạn ở SPF 60+, nhưng tính đến tháng 10/2026 phần này vẫn chưa chốt.

Nhãn kem chống nắng ở Việt Nam phải có tiếng Việt không?

Có, một phần. Theo Điều 19 Thông tư 06/2011/TT-BYT, nội dung bắt buộc được ghi bằng tiếng Anh hoặc tiếng Việt, riêng hướng dẫn sử dụng, tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường, và lưu ý an toàn phải ghi bằng tiếng Việt.